6bdb6a00

De toekomst van onze kinderen en kleinkinderen

Thu, 22 Oct 2020 17:10:58 GMT

"Waarom laat jij eerst de kraan even stromen voordat je limonade maakt?" Ik leg uit dat ik mijn bezoeker een lekker koud glas ranja gun in deze warme dagen. Ik bedoel het goed maar het antwoord dat ik krijg is verrassend: "Maar dat is niet goed voor het milieu hoor!".

Het blijkt dat mijn 9-jarig cliëntje zich zorgen maakt over de toekomst. De zomers worden heel warm en droog en straks is er niet genoeg water meer. En als er niet genoeg water is kunnen we geen eten meer verbouwen en krijgen we honger. Er ontstaat een mooi gesprek. Hij vindt dat volwassenen niet goed voor deze wereld zorgen. Maar even later zegt hij blij dat zijn ouders een zwembad hebben gekocht in de tuin zodat hij deze zomer lekker kan plonsen.

Die zelfde middag vertelt een meisje mij over haar inzamelingsactie op school voor de plastic-vanger op zee. Ze vindt het heel belangrijk dat deze reuze stofzuiger de oceanen schoonmaakt zodat de dieren weer kunnen zwemmen zonder in de rotzooi terecht te komen.

Dit zijn toch mooie oproepen van onze kinderen en jongeren! Zij wijzen ons erop dat wij alert moeten zijn op klimaatveranderingen en dat het tijd is om ons eigen gedrag onder de loep te nemen. Waar kunnen wij minderen en met elkaar ervoor zorgen dat deze wereld meer in balans komt?

Onze oudste zoon is sinds een jaar vegetariër. Eerlijk gezegd vond ik dat in het begin best lastig. Ik hoef zeker niet elke dag vlees maar zo nu en dan kan ik er echt van genieten. Als er dan vlees op tafel stond, resulteerde dit in felle discussies. "Weet je wel hoeveel belasting dat stukje vlees de natuur oplevert?" "Wil je niet meewerken aan een toekomst voor je eigen kleinkinderen?"

Het heeft me toch aan het denken gezet en onze vleesconsumptie is zeker gehalveerd. Toen we een andere auto nodig hadden kwamen er ook goede adviezen. "Jullie gaan toch wel een elektrische auto kopen?" Uiteindelijk behoorde dat niet tot de mogelijkheden, maar er staat nu wel een hybride auto voor de deur.

Ik zie onze zonen ook zelf hun bijdrage leveren. De jongste vindt het prima om een zwembroek of joggingbroek te dragen die zijn broer te klein is geworden. De middelste gaat op de fiets naar zijn vriendin, ook al wordt er regen voorspeld. "Nee hoor mam, ik hoef niet gebracht met de auto, dat is onnodige uitstoot." Een telefoon met een barst in het scherm wordt niet afgedankt. Hij blijft in gebruik tot hij écht kapot gaat. Zo dragen zij hun eigen steentje bij.

Ik vind het inspirerend. Ik merk dat ik daardoor bewuster mijn keuzes maak. Ik hang mijn wasje gewoon aan de lijn in plaats van in de droger. Ik pak de fiets voor de bestemmingen in de stad. Omdat ik de komende generaties ook wil laten genieten van deze mooie wereld en haar mogelijkheden.

Ons fantastische lijf

Thu, 22 Oct 2020 17:09:39 GMT

“O wacht, dan maak ik even een leuke foto!” Enthousiast spring ik op een stapel rotsstenen om vanaf die hoogte een mooi plaatje te kunnen schieten. Maar net zo hard glijd ik er aan de andere kant weer af om mezelf terug te vinden op de grond. Au! Terwijl ik daar lig voel ik een stekende pijn in mijn enkel. Enigszins beschaamd probeer ik overeind te komen. Mensen komen naar me toe om me te helpen. Maar opeens voel ik dat mijn lijf tijd nodig heeft. Ik gebaar dat ik wel even blijf zitten. Mijn been gaat trillen en dat duurt een paar minuten. Als het trillen stopt, durf ik het aan weer te gaan staan. Gelukkig; ik kan mijn been nog belasten, het valt wel mee.

Dit is het zelfregulerende mechanisme dat ons lijf in werking stelt om te herstellen na pijn of een schrikreactie. Ons lichaam is voorgeprogrammeerd om zelf het evenwicht te herstellen. Bekende voorbeelden van deze natuurlijke ontladingsreacties zijn huilen of trillen of schudden. Maar je kunt ook gaan gapen of lachen na een spannende gebeurtenis. Wij geven deze natuurlijke reacties niet altijd genoeg ruimte. We schamen ons ervoor en zijn misschien bang dat anderen ons erom veroordelen. Daardoor breken wij die reactie vaak af. En heel vaak stoppen wij ook deze natuurlijke reacties van onze kinderen. “Ssst, stop maar met huilen, zo erg is het toch niet?” Of “Houd nu maar op met schudden, het is wel genoeg.” Dit is jammer! Zo ontneem je het lichaam de kans om het zelf op te lossen.

Bovendien kan het tot gevolg hebben dat kinderen de signalen van hun lijf niet meer oppakken. Dit komt ook omdat wij als westerse mensen vaak het denken centraal stellen. Dit gaat ten koste van de natuurlijk regulerende processen.

Veel kinderen herkennen bijvoorbeeld niet (meer) de waarschuwingstekens van hun eigen lichaam als er een grens wordt overgeschreden. Dan lukt het niet meer om weerbaar te zijn en worden ze geplaagd. Of ze voelen niet meer wat zíj willen waardoor ze gaan meebewegen met anderen en vatbaar worden voor groepsdruk.

Ik leer kinderen de signalen van het lichaam opnieuw te begrijpen. Ik doe gevoelsspelletjes met verschillende soorten materialen. Ze mogen met klei spelen of gras voelen. Ik raak ze voorzichtig aan om hen te laten ervaren wat er dan in hun lijf gebeurt. Wij doen oefeningen waarbij ik naar ze toe kom lopen zodat ze begrijpen welk stopteken ze van binnen voelen als iemand in de persoonlijke ruimte komt.

Het is ook fijn om een zintuigen-wandeling te maken. Tijdens een wandeling in het bos of het rondje met de hond, focus je steeds één minuut op een zintuig. Dan wissel je met elkaar uit wat je hebt gehoord, gezien of geroken. Als laatste ga je één minuut voelen hoe je lijf beweegt tijdens het lopen. Veel kinderen vinden het fijn om zo hun lijf weer te ontdekken. Ze merken ook dat dit tegenwicht geeft aan dat overvolle hoofd. Hoofd en lijf, ze hebben elkaar nodig! Vergeet niet om dat fantastische lichaam erbij te betrekken.

Het nut van structuur

Thu, 22 Oct 2020 17:06:57 GMT

‘’Ik heb wel weer zin om naar school te gaan’’.
Hè? Deze opmerking hoor ik toch niet zo vaak spontaan van kinderen. Maar hij kwam nu uit de mond van onze jongste zoon en ook verschillende kinderen in mijn praktijk vertelden dat ze uitkeken naar hun eerste schooldag. Na een lange periode thuiszitten en jezelf bezighouden, hebben de meeste kinderen weer zin in een andere daginvulling. Ze zijn vooral op zoek naar nieuwe uitdagingen en naar sociale uitwisseling.
Ouders verzuchten dat ze blij zijn dat de structuur in de week terugkomt. Dat hoor je natuurlijk ook regelmatig in opvoedingsadviezen. ‘’Geef je kind structuur’’.
Maar wat is dat nu eigenlijk en hoe helpt het?

Structuur is een ritme in handelingen en acties

Terugkerende handelingen zorgen voor rust en overzicht. Kinderen weten wat van hen verwacht wordt. Alles bij elkaar geeft structuur overzicht en zorgt het voor een gevoel van betrouwbaarheid. Als de dagelijkse zaken ordelijk verlopen hebben kinderen meer energie over om te groeien en zich te ontwikkelen op andere terreinen. Maar hoe zorg je voor structuur?

Probeer de start van de dag, maaltijden en het bed-ritueel steeds op dezelfde manier en hetzelfde tijdstip vorm te geven.
Gebruik bij jongere kinderen plaatjes of symbolen om te vertellen wat er gaat gebeuren. In je taalgebruik kun je het beste één ding tegelijk benoemen. ‘’Je mag nu een broodje eten’’ en niet ‘’Als je je broodje op hebt, kun je gaan tandenpoetsen en daarna mag je je aankleden’’. Dat zijn te veel handelingen achter elkaar. Wees ook concreet. ‘’Misschien kan je nog tv te kijken’’ is vaag. Zeg dan liever ‘’Als jij je kleren aanhebt en de wijzer van de klok staat nog voor acht uur, dan kun je nog tien minuten tv kijken’’.
Als er problemen zijn (bijvoorbeeld één van de ouders is ziek of jullie hebben een scheiding aangekondigd) dan helpt het kinderen heel erg als de vaste structuur zoveel mogelijk doorgaat. Dus zorg dan dat iemand anders je kind meeneemt naar zwemles of dat papa nog steeds op zaterdag meegaat naar het sportveld. Als er basisveiligheid is ontstaan en kinderen ouder worden kun je de structuur wat meer loslaten. Je zult ook wel moeten, door trainingen of huiswerk is het eenvoudigweg niet altijd meer mogelijk om vaste tijdstippen te hanteren. Beweeg mee en help je kind om eigen grenzen te ontdekken. Waar kunnen ze flexibel zijn en waar moeten ze trouw blijven aan hun eigen behoeften?

Structuur is zeker zinvol maar het moet niet uitmonden in starheid. Zo nu en dan afwijken van het ritme kan verrassend zijn en veel plezier geven. Zo vond mijn 8-jarig klantje het vorige week geweldig dat de sessie eindigde op de schommel in de speeltuin. En zo vinden jouw kinderen het heerlijk als ze op maandag een keertje pannenkoeken mogen eten. En een puber herinnert het zich altijd dat hij midden in de schoolweek met zijn ouders naar dat fantastische concert in de Ziggo Dome mocht. Ik wens je veel succes!

Pubers en corona

Wed, 03 Jun 2020 00:00:00 GMT

In de kerstvakantie hebben wij onze oudste zoon naar zijn studentenkamer verhuisd. Hij heeft zo’n week of tien zijn eigen potje kunnen koken en kennis gemaakt met zijn huisgenoten. En toen was daar het Corona-vonnis: “Blijf thuis en mijd sociale contacten”. Geen colleges, geen openbaar vervoer, eigenlijk was hij gedwongen weer zijn intrek te nemen in Zwolle. Balen; was ie net aan het snuffelen aan een zelfstandig leven, moet hij zich weer aan onze regels houden! Ook voor andere jongeren heeft deze pandemie veel gevolgen. Zo is half juni traditioneel de periode waarin de eindexamenkandidaten uitslag krijgen. Met bonkend hart wachten op het telefoontje, de vlag met een aftandse rugzak op het balkon, galakleding uitzoeken voor de diploma-uitreiking en genieten van alle feestjes…. Dit jaar gaat het allemaal niet door. Dat is écht een hard gelag.

Vandaag wil ik een oproep doen om onze pubers en jongeren in deze coronatijd niet te vergeten. Ik hoor van ouders dat ze zich storen aan dat lange lijf op de bank. Ik lees tips over hoe je je puber moet motiveren. Ik hoor gemopper over groepjes jongeren die zich niet aan de regels houden. Maar voor de leeftijdscategorie 12 tot 18 jaar is dit echt een ingewikkelde tijd. Want de genetische opdracht van de puberteit is om je eigen weg te vinden. Om dat te kunnen doen moet je je afzetten tegen je ouders. Dat is verdraaid lastig als je noodgedwongen thuis in quarantaine moet blijven.

De activiteiten rondom het eindexamen hebben een belangrijke functie. De rituelen helpen om de fase van de middelbare school af te ronden en je voor te bereiden op de volgende stap. Het laat zien dat je na inspanning een beloning krijgt. Het vormt je in afscheid nemen en weer opnieuw beginnen.

Om je identiteit te ontwikkelen en je eigen route te bepalen zijn sociale experimenten nodig. In relaties met anderen leer je omgaan met groepsdruk en ontdek je de waarde van vriendschappen. En wat te denken van de eerste liefdesrelaties? Ook die zijn belangrijk om je normen en waarden te ontdekken.

Een groot deel van deze onderdelen vervalt nu. Dat is verwarrend.

De jongeren die ik in mijn werk ontmoet geven aan dat ze moeite hebben met deze periode. Ze kunnen nauwelijks fysiek uitwisselen met vrienden, er is onzekerheid over het vervolg van school en er zijn weinig leuke dingen om naar uit te kijken.

Deze gevoelens worden allemaal nog eens uitvergroot door het feit dat de amygdala (dat deel van de hersenen dat emoties reguleert) nog niet optimaal rijp is. Dit betekent dat gevoelens niet goed worden herkend en ingeschat. Hierdoor redeneren veel jongeren zo zwart/wit. Dat maakt dat ze nu wellicht kunnen zwelgen in passiviteit. Het veroorzaakt de boosheid als je iets verbiedt wat zij niet begrijpen.

Dus kijk een beetje mild naar die puber die zich nu geen raad weet. Probeer in gesprek te komen over het gevoel dat verstopt gaat onder die uitbarsting. Dan ontdek je dat je kind zijn vrienden mist of zich zorgen maakt over jouw gezondheid. Elkaar vinden op díe onderliggende laag helpt om samen op een prettige manier deze tijd te overbruggen.

Jongen/meisje

Sun, 08 Dec 2019 18:04:34 GMT

Als enige vrouw in een gezin met vier mannen vallen me toch een aantal zaken op. Bijna altijd ben ik degene die een drankje inschenkt voor iedereen of de was mee neemt naar boven. Ik ben gericht op familie en een sociaal netwerk, terwijl de mannelijke versies zorgen dat de computer een update krijgt en de auto in de garage komt. Het is een bekend thema ‘’de verschillen tussen jongens en meisjes’ en ik besef dat ik mij op glad ijs beweeg. Worden ze veroorzaakt door de genen (nature) of door onze opvoeding en culturele ideeën (nurture)? Ik neig naar de eerste.

Wij hebben drie zonen. Bij de eerste kochten wij een (jongens)pop. Hij heeft nooit naar dit speelgoed omgekeken. Ook zoon nummer twee en zoon nummer drie kregen de pop aangeboden. Wij vonden deze altijd bloot en in vreemde houdingen ergens terug in een hoek. Experiment mislukt. Op de derde verjaardag van onze oudste kwam een vriend met een houten zwaard aanzetten als cadeau. Wij hadden daar onze bedenkingen over maar lieten ons overtuigen door de discussie die ontstond onder het bezoek. Als je jongens dit soort speelgoed ontzegt, gaan ze het gewoon compenseren met stokken. Je kunt het beter begeleiden als ouders. En ja hoor, al snel vonden er hele gevechten plaats in de tuin. Ondertussen zijn het pubers. Zij hebben met nerf-pistolen gespeeld en doen nog steeds schietspellen op de computer. Tegelijkertijd discussiëren we over normen en waarden en keuren ze alle drie geweld af. Onze zorgen bleken onterecht.

Ook in mijn werk zie ik de verschillen. Daar waar ik regelmatig jongens begeleid rondom het reguleren van driftbuien, komen meisjes hulp vragen rondom faalangst en onzekerheid.

Er zijn biologische verklaringen voor deze verschijnselen. Jongens maken testosteron aan en dat zorgt voor actie en beweging. Die zelfde beweging zorgt dat stress wordt afgebroken. Meiden maken oestrogeen aan. Dit zorgt voor meer concentratie. Daardoor is het wel moeilijker om spanningen te verwerken.

Ik signaleer ook verschillende behoeftes in de leerstijlen. Jongens leren via trial and error. Zij zien en doen. Daarom hebben ze ruimte nodig om te experimenteren. Jouw taak als ouder is dat je ze helpt reflecteren zodat ze leren van hun fouten.

Meisjes leren stapsgewijs. Zij ontwikkelen vanuit veiligheid. Zij voelen en praten. Daar mag je als ouder aanmoedigen dat ze uit hun comfortzone stappen en tot actie overgaan.

Waar jongens gedijen bij competitie vinden meisjes het prettig om samen te werken. Mannen houden van directe feedback en duidelijke instructies terwijl meisjes beter reageren op de vraag ’’Wat vind je er zelf van?’’.

Natuurlijk is het niet allemaal zo zwart-wit; natuurlijk zijn er uitzonderingen. Maar het kan je als ouder helpen als je hiervan bewust bent. Probeer het eens met je zoon en dochter en trek zelf je conclusies. Doe er je voordeel mee en geniet ervan dat mannen en vrouwen elkaar kunnen aanvullen…. En nu rond ik deze column af. Ik heb vanavond een afspraak en moet mijn fietslicht nog even repareren.

De kracht van complimenten

Fri, 22 Mar 2019 19:19:37 GMT

Zeg eens eerlijk. Wanneer heb je voor het laatst op jezelf gemopperd? Dat je die ene opmerking toch écht had moeten inhouden? Vast nog niet zo lang geleden. En wanneer heb je je zelf voor het laatst een schouderklopje gegeven? Dat het toch echt aardig van je was om die collega even te helpen? Vast al wat langer geleden. Gek is dat. De dingen die niet helemaal vlekkeloos verlopen geven wij oneindig veel aandacht, terwijl wij onze positieve eigenschappen niet (meer) opmerken.

En hoe kijk je dan naar je kind? Heb je alleen oog voor die zaken die soms zo moeizaam gaan of zie je ook nog dat je kind al helemaal zelfstandig doucht en zijn bord naar de keuken brengt na het eten?

In elk kennismakingsgesprek met ouders en kind schenk ik op de een of andere manier aandacht aan die zaken die wél goed gaan. Uiteraard bespreken we de hulpvraag, maar ik vraag ook naar de dingen die goed gaan. We doen een kwaliteitenspel of een vaardighedenspel en ik zie ter plekke dat het kind er weer in gaat geloven dat er een oplossing komt voor die moeilijke situatie.

Complimenten geven is ook een goede manier om je kind te bevestigen. Maar let er dan wel op hoe je dat doet. Een vaag compliment als ‘’Goed zo’’ zegt eigenlijk niets. Een compliment als ‘’Jij bent echt slim in rekenen’’ is ook niet zo handig. Het stimuleert je kind namelijk niet om door te zetten als het iets moeilijks tegenkomt. Goede complimenten tonen waardering voor het proces dat een kind heeft doorgemaakt. ‘’Ik ben trots op je omdat je zo lang hebt geoefend en doorgezet.’’ Je kunt ook specifieke vaardigheden benoemen zodat je kind inzicht krijgt in zijn eigenschappen. ‘’Wat goed dat je die klasgenoot die som ging uitleggen, dat was erg behulpzaam van je’’. Het is ook leuk om je kind te vragen welk compliment het zichzelf zou geven. ‘’Wat vind je van jezelf dat je niet boos bent geworden toen je dat spelletje verloor?’’ Op die manier help je je kind zichzelf te begrijpen én te waarderen.

Pubers verzanden regelmatig in zwart-wit denken. ‘’Alles is belachelijk’’ of ‘’Ik doe ook nooit iets goeds’’. Ga eens samen aan tafel zitten en maak een overzicht (met een groene stift) van al die zaken die goed gaan. Houd het klein. Schrijf bijvoorbeeld op dat je puber op tijd uit bed komt of zijn kleding in de wasmand gooit. Daarnaast maak je een rood overzicht van de lastige punten. Bijna altijd is het resultaat dat er meer groene dingen op papier staan dan rode. Dat geeft een reëel beeld én moed.

Een verrassingscompliment onder het kussen of in de broodbak helpt trouwens ook om zelfvertrouwen te stimuleren. Er is een leuk complimentenspel te koop maar je kunt natuurlijk ook zelf een briefje schrijven. En vergeet dan vooral niet om jezelf óók even een schouderklopje te geven voor deze acties!

Cyberpesten

Fri, 22 Mar 2019 19:18:45 GMT

Een 12-jarig meisje dat ik begeleid barstte laatst in huilen uit. ‘’Ik heb vorige week iets onaardigs gedaan tegenover een klasgenoot en nu zegt iedereen vreselijke dingen over mij op sayat.me’’ Eerlijk gezegd had ik nog nooit van www.sayat.me gehoord, maar het blijkt een enorme rage te zijn onder bovenbouwers en brugklassers. Op deze website kun je elkaar anoniem commentaar geven. Dat is natuurlijk heel verleidelijk voor tieners. Want het geeft jou snel inzicht in je positie binnen de groep en dat is belangrijke informatie in deze leeftijdsfase. De groep geeft jou immers identiteit, bescherming, vriendschap. Tieners hebben dit eerst nodig voordat zij op zoek kunnen gaan naar hun eigen identiteit. Als je je aansluit bij deze website hoop je natuurlijk op complimenten en een grote populariteit, maar helaas kan het ook anders uitpakken.

Dit meisje had een goede positie in de klas maar door wat sociale onhandigheid had ze zich de boosheid van een aantal klasgenoten op haar nek gehaald. En toen waren de reacties niet mis. Er werd geschreven dat zij een trut was, dat ze zo onnozel was als een koe en dat iedereen haar moest vermijden. Dat is heftig om te lezen.

In de sessie hebben wij eerst besproken wat de ‘grijze’’ waarheid is. Pubers hebben de neiging alles heel zwart-wit (belachelijk óf geweldig) te zien. De waarheid heeft echter altijd verschillende invalshoeken en nuances. Zij begreep dat haar opmerking heel kwetsend was en daarom had ze spijt. Wij hebben geoefend hoe ze haar excuses kon aanbieden voor deze opmerking. We hebben ook besproken hoe zij het beste kan reageren op de reacties op de site. Het is belangrijk om niet terug te schelden. Daar wordt het alleen maar groter van. Als je wilt reageren kun je het beste één neutrale reactie schrijven vanuit een IK-zin. Bijvoorbeeld ‘’Ik heb het niet zo bedoeld’’ of ‘’Ik vind het naar om deze scheldwoorden over mij heen te krijgen’’. Daarna is het verstandig om de site een tijdje te negeren.

Als jouw kind slachtoffer is van cyberpesten geeft dat vaak een machteloos gevoel. Op sociale media geven mensen vaak reacties zonder na te denken over de gevolgen. Maar de schade aan de andere kant kan heel groot zijn. Het is daarom goed om met je kind afspraken te maken over online communicatie.

Kijk mee hoe je kind zich presenteert op het wereldwijde net. Bekijk samen de diverse privacy instellingen en bescherm je zelf tegen een paar zaken. Bespreek met je kind welk foto materiaal het wel of niet kan posten. Leg uit dat je beter geen wachtwoorden kan doorgeven, ook niet aan vrienden. Heb het met elkaar over taalgebruik. Er wordt veel grove taal gebruikt. Dit kan heel kwetsend zijn. Geef aan dat je eigenlijk alleen woorden moet gebruiken die je ook in een gewoon gesprek zou gebruiken. Wees zelf geen pestkop op Internet en meld het altijd als jij zelf of één van je vrienden nare berichten ontvangt. Op zo’n moment moet je hulp zoeken om te voorkomen dat het structureel pestgedrag wordt. Zo help je je kind online weerbaar te zijn.

Écht contact is de sleutel

Fri, 22 Mar 2019 19:17:42 GMT

Als jongerencoach probeer ik natuurlijk de ontwikkelingen in mijn vakgebied te volgen. Ik zie regelmatig interessante opleidingen of coachmaterialen. Maar vaak hangt hier een (voor mij) hoog prijskaartje aan. Daarover mopperde ik tegen een vriendin. We belandden in een discussie over de toegevoegde waarde van deze aspecten. Natuurlijk moet je als leraar of coach een bevoegdheid hebben. Het is belangrijk dat je over de juiste kennis en vaardigheden beschikt. Het helpt zeker als je verschillende werkvormen kunt gebruiken om aan de diverse behoeften van je doelgroep te voldoen. Maar uiteindelijk zit de essentie van een goede begeleiding in iets anders.

Ik ben fan van de Amerikaanse psychiater en schrijver Irvin Yalom. Hij heeft een indrukwekkende carrière waarin hij veel patiënten heeft geholpen naar verandering of heling. De manier waarop hij hierover schrijft, is echter heel bescheiden en terughoudend. In zijn boeken concludeert hij dat uiteindelijk de relatie tussen hem en de cliënt het meest bepalend is voor het succes van zijn werk. Uiteraard gebruikt hij verschillende interventies en methodieken. Maar regelmatig blijkt achteraf dat juist een onbewuste opmerking in de persoonlijke sfeer of een bezoekje in een thuissituatie de cliënt een verhelderend inzicht heeft gegeven.

Dat herken ik wel. Ooit was ik bij een coach voor een loopbaanvraagstuk. Op een bepaald moment kwam het gesprek op iets heel anders: de waarde van contact tussen vrouwen. Dat zorgde ervoor dat ik een vrouwengroep heb opgericht waarin ik veel warmte en verbinding vind. Een ander voorbeeld: het feit dat wij weten dat onze kinderen hoogbegaafd zijn, hebben wij te danken aan een basisschooljuf die mij zomaar in de supermarkt aansprak, omdat zij dacht te zien dat onze zoon heel slim is.

Ook in mijn werk met pubers merk ik dat contact dé sleutel is voor een positief traject. Wil ik de kans krijgen om jongeren te helpen bij hun hulpvraag, dan heb ik er eerst voor te zorgen dat er vertrouwen is en dat we dezelfde taal spreken. Daarbij is het soms zoeken naar een ingang.

Sonja begeleid ik al enige maanden. Ze voelt zich down, maar kan niet goed aangeven waar het vandaan komt. De gesprekken verlopen moeizaam en vertwijfeld vraag ik me af of we wel genoeg vooruitgang boeken. Maar ze blijft komen, dus blijkbaar vindt ze mijn hulp waardevol. Op een dag is de sessie al een halfuur onderweg en alles wat ik had voorbereid als mogelijke invulling wijst ze af. Maar zomaar uit het niets zegt ze: ‘Ik wil je iets vertellen. Ik heb een tijdje geleden een meisje gekust. Ik denk dat ik lesbisch ben en mijn ouders gaan dat verschrikkelijk vinden.’ Oef, ineens ligt haar interne worsteling open en bloot op tafel. Veel meer dan dat komt er ook niet. Er komt geen antwoord op mijn vragen, er komt geen respons op mijn voorstellen. Er is nu alleen ruimte om dit te delen. Zwijgend zitten we naast elkaar tot het uur voorbij is. Zij opgelucht, ik onzeker. Ze wil nog wel een nieuwe afspraak maken. Als ik toekijk hoe ze haar jas aantrekt en ik me afvraag of ik genoeg heb gedaan, zegt ze: ‘Ik vind het altijd zo fijn dat je gewoon luistert en me niet opjaagt. Mag ik je een knuffel geven?’ Een stemmetje in mijn hoofd zegt dat dit eigenlijk niet gepast is, maar ik kan niet anders dan mijn armen open houden. Er volgt een intense knuffel. Die stelt me gerust; we zijn op de goede weg.

Diezelfde week komt Wouter langs. Ik heb me goed voorbereid om hem verder te helpen bij een cruciale stap om een trauma te verwerken. Maar hij komt verhit binnen met de boodschap dat hij het uitgemaakt heeft met zijn vriendin en dat zijn hele vriendengroep nu boos op hem is. Het heeft geen enkele zin om hem nu te willen coachen op zijn hulpvraag. Dus hij stort zijn hart uit over zijn ex-vriendin en alle belachelijke opmerkingen omtrent zijn keuze. Als hij uitgeraasd is kunnen we samen heel mooi analyseren hoe zijn reactie beïnvloed werd door zijn gedachten over vriendschap en vertrouwen (de thema’s die geschaad zijn door het trauma). Ik ben er heilig van overtuigd dat dit gesprek hem beter helpt bij de verwerking van zijn trauma dan de voorbereide oefening. Als hij weggaat, zegt hij: ‘Bedankt voor het gezellige uurtje. Ik heb er veel van geleerd.’

Thuis vertelt onze zoon enthousiast over de leuke lesdag. Midden in een taalles ontdekt een klasgenoot een teek in zijn arm. De juf stopt met het dictee en verwijdert de teek. Met toestemming van de leerling wordt de teek onder een microscoop gelegd en met de hele groep bekeken. ‘Het was zo fascinerend, mama, ik zag allemaal kleine haartjes. We hadden ineens een hele leuke biologieles waarin de juf ook nog van alles heeft verteld over bacteriën.’

Een goede leraar of coach zijn betekent dat je buiten de lijntjes durft te kleuren. Dat je authentiek durft te zijn en de voorgeschreven theorie en je voorbereiding kunt loslaten. Dat je écht contact aangaat en daarin antwoorden zult vinden. Ik begin er steeds meer op te vertrouwen.

Vertel je de waarheid?

Sat, 27 Oct 2018 14:25:18 GMT

Annemieke komt bij mij in begeleiding omdat ze worstelt met de ziekte van haar moeder. Bij mij kan ze veilig haar gevoelens uiten en via oefeningen proberen we deze moeilijke periode een plekje te geven. Veel ouders hebben de neiging hun kind te beschermen in dit soort situaties. Toch is het beter om open te zijn over de schaduwkant van het leven. Ook jouw kind zal ergens in zijn leven geconfronteerd worden met ziekte of overlijden. Het helpt als jij je kind van jongs af aan hierop voorbereid. Zo kan je prima een jong kind meenemen naar het ziekenhuis om de buurvrouw te bezoeken die een knieoperatie heeft gehad. Ook hoef je je kind niet weg te houden bij een dode vogel in de tuin. Vertel juist over het fijne leven dat deze vogel heeft gehad en zoek samen een mooi plekje om dit dier te begraven.

Het advies is dus om kinderen eerlijk te vertellen wat er speelt. Kinderen voelen ‘’onderhuids’’ heel goed aan dat er iets gaande is. Hun fantasie gaat dan ook meteen op de loop. Daarom verdient het altijd de voorkeur om de waarheid te vertellen, aangezien dit vaak minder gruwelijk is dan eigen fantasieverhalen. Natuurlijk houd je wel rekening met de leeftijd van je kind. Het is beslist niet nodig om alle details te benoemen maar op hoofdlijnen kun je bijvoorbeeld zeggen ‘’Opa is erg ziek. Hij moet geopereerd worden. We weten niet zeker of hij weer beter wordt’’.

Jonge kinderen tot een jaar of drie begrijpen dit soort situaties nog niet. Bij hen kun je volstaan met een korte uitleg. Kleuters zullen al wel meer begrijpen en zij stellen vaak ook hele nieuwsgierige vragen. ‘’Hoe kan opa eten als hij een buisje in zijn mond heeft?’’ Zo geeft een kind vaak zelf al aan welke informatie het nodig heeft. Het enige wat jij hoeft te doen is te antwoorden zonder al te veel uitweidingen.

Kinderen op basisschool leeftijd hebben wel een aantal valkuilen. Zij zijn vaak heel loyaal naar hun ouders toe en willen wellicht gaan zorgen voor hun verdrietige vader of moeder. Hier helpt het om duidelijk aan te geven dat je zelf zorg draagt voor je eigen verwerking. Kinderen voelen zich ook vaak schuldig als zij plezier hebben. Benoem expliciet dat zij leuke dingen mogen doen juist omdat daarmee de balans in evenwicht blijft.

Daarnaast is het prettig om te vertellen welke zaken gewoon door gaan. ‘’Ook al is mama ziek, jij krijgt gewoon een verjaardagsfeestje’’. Deze structuur geeft orde en veiligheid. Het kan ook belangrijk zijn om te vertellen dat het niemands schuld is dat mama ziek is. Je kunt je kind geruststellen door te vertellen dat deze ziekte niet besmettelijk of erfelijk is.

Pubers kunnen verschillende reacties vertonen. Sommigen vertonen opeens aandachttrekkend gedrag, anderen trekken zich juist terug. Probeer toch samen in gesprek te komen en laat vooral blijken dat alle gevoelens welkom zijn. Vaak helpt het hier als er een derde beschikbaar is waarmee je puber de situatie kan bespreken. Sterkte gewenst!

Gepubliceerd Peperbus - september 2018

Slimme kinderen

Sat, 27 Oct 2018 14:23:03 GMT

Van die eigenwijze, ietwat betweterige kinderen die je fijntjes wijzen op dat wat er niet klopt aan je verhaal. Ken je ze? Ik wel, ik zit er dagelijks mee aan tafel ��. Onze zonen zijn alle drie hoogbegaafd. Een paar jaar geleden zou ik dat niet zomaar hebben verteld (laat staan opschrijven in een column). Er rust, zelfs in 2018, nog steeds een beetje taboe op. Het klinkt al snel opschepperig als je vertelt over je slimme kinderen.

Aan de andere kant is er steeds meer aandacht voor hoogbegaafdheid. Het is natuurlijk een cadeau als je slim bent; in basis heb je dan veel kansen in onze maatschappij. Maar er zijn ook een aantal fikse valkuilen. Zo sluit ons onderwijssysteem niet goed aan op de leerbehoefte van deze kinderen. Daarom lukt het een derde van de hoogbegaafden niet om een diploma te behalen. Hoogbegaafdheid gaat eigenlijk altijd samen met een paar specifieke karaktereigenschappen. Zo worstelen deze kinderen vaak met perfectionisme en faalangst, waardoor ze niet durven te laten zien wat ze kunnen. Hun gevoelsleven is bijzonder intens. Daarom is het moeilijk prikkels te verwerken en ontstaan er conflicten of slaapproblemen. Hun brein kan veel aan, maar het slaat ook regelmatig op hol. Dit veroorzaakt chaos in hun hoofd. Hoogbegaafde kinderen denken vaak na over levensvragen en nemen een soort van zwaarte mee. Door dit alles voelen slimme kinderen zich anders en hebben ze niet altijd aansluiting met leeftijdsgenoten. Dat veroorzaakt een gevoel van eenzaamheid.

Het is dus fijn als ouders wél durven praten over hun slimme kind. Deze kleine 3% van de bevolking heeft net zo goed extra aandacht nodig als de 2,5 % van de bevolking aan de andere kant van de leercurve die zwakbegaafd is. Daar is het volledig geaccepteerd dat zij ondersteuning nodig hebben. Een deel van de kinderen met het etiket hoogbegaafdheid is daar ook bij gebaat.

Het helpt namelijk als ouders en leerkrachten samen in gesprek kunnen over extra lesaanbod. Er zijn verschillende mogelijkheden om kinderen in de reguliere klas tóch uitdaging te bieden. Dat voorkomt onderpresteren.
Het helpt als ouders voor hun kinderen rust inbouwen en zorgen voor een goede balans tussen hoofd en lijf. Laat ze lekker buiten spelen of juist eens lekker lummelen. Dat voorkomt overprikkeling.
Het helpt om je kinderen complimenten te geven op het proces en niet op het resultaat (‘’Wat goed dat je die Engelse woordjes drie keer hebt geleerd’’ i.p.v. ‘’Wat goed dat je een 9 hebt gehaald’’). Fouten maken is nodig om te leren leren en goed is goed genoeg. Dat voorkomt faalangst.

Het helpt als deze kinderen begeleid worden in speelafspraakjes of op de een of andere manier in contact komen met gelijkgestemden. Zo leren ze om samen te werken. Dat voorkomt isolement.
Als deze voorwaarden ingevuld zijn zie ik zoveel enthousiasme, leergierigheid, humor en mogelijkheden! Dat gun ik deze slimme kinderen. Met enige nuchterheid en relativering aan de ene kant en met inlevingsvermogen en flexibiliteit aan de andere kant kunnen we dat met elkaar bereiken.

Gepubliceerd Peperbus - oktober 2018

De kracht van rituelen

Sat, 27 Oct 2018 14:20:13 GMT

Een overstapdienst …. Ik had er nog nooit van gehoord. Het bleek te gaan om een kerkdienst waarin jongeren centraal stonden die de overstap gingen maken van de basisschool naar de middelbare school. Met verschillende rituelen namen zij afscheid van hun kinderrol in de kerk. Daarna werden ze feestelijk verwelkomd bij de jongvolwassenen. Er was een mooi moment waarin de ouders met de handen op de schouders van hun kind stonden. Het kind werd aangemoedigd om een stap vooruit te zetten, hun toekomst in, en de ouders deden een stap naar achteren. Ik vond het heel ontroerend.

Dit herinnerde mij aan een reis naar Afrika waar ik getuige was van een zelfde soort traditie. Jonge jongens moesten een tijd in de wildernis doorbrengen om hun mannelijkheid te tonen. Ik besefte opnieuw dat dergelijke ervaringen heel krachtig en vormend zijn. Ze onderstrepen de diverse mijlpalen en levensfasen.
Bestaat dat anno 2018 nog in Nederland? Wordt er nog tijd vrijgemaakt voor dergelijke momenten? Hebben wij in onze cultuur nog rituelen en tradities om overgangen of situaties te bekrachtigen?

Laatst was er een pubermeisje in mijn praktijk dat mij vertelde over haar eerste menstruatie. In eerste instantie was ze geschrokken van deze ontdekking, want ze was nog behoorlijk jong. Maar ze was heel blij met de reactie van haar moeder. Die had haar gefeliciteerd, haar welkom geheten bij de vrouwenclub en mee genomen voor een kopje thee met lekkers. Deze aandacht maakte dat dit meisje met een positief gevoel dit verhaal aan mij wilde vertellen.

Hierbij dus een pleidooi voor meer aandacht voor rituelen en tradities in gezinnen of klaslokalen. Ze geven namelijk houvast en veiligheid. Daarmee zorgen ze voor verbinding en basis. Het hoeft niet allemaal zo groots te zijn. Een duidelijk welkomstritueel in de klas (de kinderen s’ochtends bij de deur begroeten met een handdruk of de dag starten met een gedichtje) kan morgen geïntroduceerd worden. Een vast liedje bij het slapen gaan is ook makkelijk uitvoerbaar. Het gaat erom dat je met elkaar iets onderneemt wat specifiek is voor die groep, waardoor verbondenheid ontstaat. Zo kun je rituelen ook heel goed gebruiken om in nieuwe schoolgroepen of samengestelde gezinnen een nieuw verbond te creëren.

Ik herinner me zelf nog de zaterdagavonden voor de tv in mijn eigen jeugd . We keken naar een grappige show van André van Duin of een quiz met Willem Ruis. Het bakje chips maakte het compleet. Ik voel ook nog steeds de trots en het plezier toen we, na onze diploma-uitreiking, juichend door de stad reden boven op een open kar achter een trekker. Deze terugblik zorgt nog steeds voor een warm gevoel.

In ons eigen gezin zoeken wij aan het einde van het schoolseizoen een kaart uit voor elk van onze zonen. Daarop schrijven wij een terugblik op het schooljaar en een wens voor het komende jaar. Ook voor onze zonen is er een soort van mannelijkheidsritueel. Elk jaar gaan zij met hun vader (en vrienden van die vader met hún zonen) op ‘’mannenweekend’’. De moeders krijgen nooit helemaal te horen wat er allemaal plaatsvindt. Tussen de regels door vangen we wel geluiden op over het uitplassen van kampvuurtjes, avondwandelingen, het zoeken van paddenstoelen in het bos en ellenlange spelsessies van Kolonisten van Catan. Maar er blijven nog genoeg geheimen over.

In mijn werk steek ik aan het begin van een sessie altijd een kaarsje aan en heb ik een vaste beginoefening met elk kind. Op die manier wordt de overgang gemaakt van de buitenwereld naar ‘’tijd voor jezelf’’ (zoals ik het aan kinderen uitleg).

Juist dit soort rituelen zorgt voor verbinding en contact. Het zijn zaken die alleen op die plek en op dat moment gebeuren en dat maakt ze waardevol. Je weet dat je ergens bij hoort en dat je iets gezamenlijks deelt. Het helpt om waarde toe te voegen en met elkaar iets nieuws op te bouwen. Het zorgt voor betrokkenheid en daarom voor welbevinden.

Ik ben me bewust van de kracht van rituelen? En jij?

Gepubliceerd via Pica-uitgeverij, september 2018

Moeilijke slapers

Wed, 06 Jun 2018 00:00:00 GMT

Tips voor meer nachtrust

Heb jij ook zo’n kind dat bang is om te gaan slapen of dat nog uren ligt te kletsen in bed? Of komt jouw kind naar beneden met de klacht dat het hoofd nog zo vol is? Er zijn veel kinderen die moeilijk slapen. Daar zijn verschillende oorzaken én oplossingen voor.

Angst bij het slapen gaan komt vooral voor bij kinderen tot een jaar of zeven. Tot deze leeftijd leeft je zoon of dochter nog deels in een soort van fantasie wereld. Monsters of boze tovenaars zijn reële bedreigingen voor hen. In je antwoord kun jij ook het beste fantasie gebruiken. ‘’Knuffelolifant is zo groot; die zetten we bij de deur en hij houdt iedereen tegen.’’ Of ‘’Ik kwam zojuist goede fee tegen; ze vertelde me dat ze vannacht naast je bed blijft zitten’’. Dit werkt geruststellend en een klein lampje trouwens ook.

Bij alle moeilijke slapers is een duidelijk bed ritueel een belangrijk hulpmiddel. Zorg er voor dat het kind eigenlijk steeds op hetzelfde tijdstip naar bed gaat. Door een vaste volgorde in je handelingen te hanteren ontstaat een soort van voorspelbaarheid. Hier reageert het lijf op door zich te gaan voorbereiden op de ‘’slaapstand’’.

Daarnaast geldt een, op het eerste gezicht, tegenstrijdig advies. Bouw overdag en in het weekprogramma meer tijd in voor rust. Het niet kunnen slapen heeft namelijk vaak te maken met overprikkeling. Kinderen hebben veel bezigheden en activiteiten en dat gaat gepaard met veel indrukken. Vanwege tijdsgebrek, lukt het niet altijd om deze informatie op te nemen. Als een kind in bed ligt ontstaat in het systeem de gelegenheid om al die prikkels te verwerken maar dat geeft in eerste instantie eerder een opgejaagd gevoel i.p.v. rust. Dit houdt je kind wakker. Een rustiger weekindeling en genoeg verveelmomenten geeft al meer ruimte tot het ‘’opruimen van alle info’’.

Je kunt ook zelf actief bijdragen aan deze ‘’opruimacties’’. Er bestaan voorgedrukte Kletsboekjes waarin je kunt schrijven en tekenen. Door met je de kind de dag door te nemen en dit boekje bij te houden ontstaat er orde.

Verder is het belangrijk om het hoofd te verbinden met het lichaam zodat alle ‘’oppervlakte’’ gebruikt wordt voor het verwerken van de informatie. Om deze verbinding te stimuleren kun je massages geven. Op internet vind je ingesproken ‘’bodyscans’’. Deze ontspanningsoefeningen helpen om de aandacht van het hoofd naar het lijf te verleggen. Er bestaan super leuke meditatieboekjes voor kinderen met hetzelfde doel (bijvoorbeeld ‘’De wensster’’ van Marneta Viegas).

Een helpende oefening is ook dat je kind zich voorstelt dat hij in zijn hoofd een kast heeft. Deze kast heeft vele planken, laatjes en bakken. Alle onderwerpen van de dag ruim je ‘s avonds op in de kast. De kast gaat op slot en papa of mama neemt de sleutel mee naar beneden. De ochtend daarna wordt de kast van slot gedraaid en dan kun je alle gedachten weer oppakken. Dit geeft kinderen een zelfsturend mechanisme om gedachten tijdelijk ‘’stop te zetten’’. Experimenteer maar eens.

Het is al laat….ik ga mijn bed in. Welterusten!

Online / offline

Wed, 02 May 2018 00:00:00 GMT

De strijd rondom schermpjes

Onhandig stoot ik in de badkamer mijn teen. Bah, overal bloed. Ik roep naar beneden: ‘’Kan iemand even een pleister brengen?’’ Geen reactie, terwijl er toch twee zonen beneden moeten zijn. Mopperend strompel ik de trap af. Daar zie ik twee nietsvermoedende manspersonen op de bank hangen. Geschrokken kijken ze op: ‘’Wat heb je mam?’’ Dan zie ik waarom ze me niet hoorden. Gebroederlijk naast elkaar kijken zij, met oordopjes in, hun favoriete video’s op de mobiel.

Dit is niet de eerste keer dat communicatie in dit huis belemmerd wordt door sociale media. Het gebeurt regelmatig dat onder een goed gesprek nét dat urgente appje binnenkomt dat meteen gelezen moet worden. De juichkreten en scheldkanonnades die een spannende game ondersteunen, zijn goed te horen in het héle huis.

Ik krijg veel vragen van ouders rondom telefoongebruik en gamen. Ouders zien hun kind uren turen op een schermpje en zijn bang voor de negatieve effecten. Het is bewezen dat jongeren minder bewegen. Het is ook waar dat het gevaarlijk is om te fietsen met je mobiel in de hand. Ik heb nare effecten gezien van pestgedrag via de mobiele telefoon. Zo’n 3% van de jongeren raakt gameverslaafd. Vaak spelen daar ook andere factoren zoals een onveilige thuissituatie of trauma een rol.

En toch ben ik niet zo bang voor digitale verleidingen. Deze media brengen ook veel communicatie, informatie en plezier met zich mee. Voor jongeren is het een vanzelfsprekendheid om hier mee bezig te zijn. Als ouders hebben wij dit simpelweg te begeleiden en grenzen aan te geven.

Zo is het belangrijk dat je met elkaar in gesprek gaat over taalgebruik in de app en dat je voorzichtig moet zijn met privacy gegevens. Kijk in het begin ook gewoon mee met wat ze doen! Daarnaast blijft sport op het programma staan, is de telefoon uit bij het eten en blijft hij beneden als zoon of dochter gaat slapen.

In het algemeen is een mobiel pas onmisbaar op de middelbare school. Een brugklasser heeft echt een telefoon nodig omdat het huiswerk en de resultaten digitaal doorgegeven worden. Daarnaast verloopt bijna alle communicatie onder klasgenoten/leeftijdsgenoten via de telefoon.

En hoe zit het met gamen? Daar kan ik kort en krachtig zijn. Structureer het. Geef duidelijk aan wanneer het kind mag gamen en hoelang. Je zult stevig in je schoenen moeten staan om dit beleid te handhaven. De spellen zijn zo aantrekkelijk gemaakt dat je kind jou op de achtergrond helemaal niet hoort. Wat hier helpt is een ouderwetse kookwekker om aan te geven dat de tijd er echt op zit.

Als we eerlijk zijn, is het ook heel fijn dat we via de mobiel gerustgesteld worden als onze zoon of dochter te laat thuis is. Het is makkelijk dat we nog even een berichtje kunnen sturen over die afspraak bij de ortho. Tenslotte krijgt je kind door gamen ook veel vaardigheden. Spelenderwijs wordt het reactievermogen en creatief denken getraind. De Engelse taal wordt geleerd en er is internationaal contact. Wij zijn tien jaar geleden verhuisd en onze oudste zoon spreekt zijn ‘’oude vrienden’’ nog dagelijks via de computer. Dus geniet van het gemak en de voordelen, maar maak spelregels!

Eigenwijze pubers

Wed, 04 Apr 2018 00:00:00 GMT

Onderweg naar verantwoordelijkheid

Op een dag besef je dat je deze week al een paar keer een grote mond van je dochter hebt gehad, terwijl jullie altijd goed konden overleggen. Je zoon draait tegenwoordig de badkamerdeur op slot en hoeft geen knuffel meer als hij op bed gaat. Welkom in de puberteit!

Wees gerust; je kind kan niet anders. Het nut van de puberteit is dat een kind zich los maakt van zijn ouders en zich voorbereidt op zelfstandigheid. Vanuit de evolutie is dit ook nodig om te voorkomen dat voortplanting binnen dezelfde familie plaatsvindt. Dus dit losmaken is noodzakelijk. Dat neemt niet weg dat dit vaak een roerige periode betekent. Je kind moet zien te dealen met een storm aan hormonen, een veranderend lijf, groepsdruk en de consequenties van eigen keuzes. Jij moet accepteren dat je kind afstand lijkt te nemen, ondoordachte dingen doet en dat jullie regelmatig in een conflict belanden. Moeilijk!

Jullie beginnen samen aan een langdurig experiment om helder te krijgen wanneer kind-lief om kan gaan met meer verantwoordelijkheid en ruimte. Dat dit niet zo simpel is, wordt ook duidelijk in de wetgeving. Je kind krijgt een eigen paspoort met 12 jaar, maar heeft identificatieplicht vanaf zijn 14e. Stemrecht begint met 18 jaar maar het recht op minimumloon voor volwassenen met 23 jaar. Kortom, volwassen worden gaat in stapjes en dat lukt niet van de ene op de andere dag.

In deze verwarrende periode zijn er een paar belangrijke zaken die je als ouder mag onthouden. Pubers hebben je nog steeds nodig. Aan de buitenkant wijzen ze je af, maar aan de binnenkant zijn ze blij met je ondersteuning en adviezen. Pubers hebben zeker grenzen nodig. Om je plek te vinden ten opzichte van anderen moet je weten tot hoever je kan gaan. Zorg dus dat je weet waar jouw grenzen liggen als ouder. Als jij geen mobieltjes aan tafel wilt, is dát de discussie die je blijft volhouden. Als jij niet wilt dat je dochter alleen naar huis fietst, zijn dát momenten waarop je bindende afspraken maakt. Wordt de afspraak overtreden? Dan volgt een sanctie. Die is nodig om de grens te stellen én om je jongvolwassene te leren omgaan met autoriteit.

In het algemeen is de weerstand op z’n hoogst tussen 14 en 16 jaar. Deze periode heb je uit te houden. Het kan helpen als je kind in deze tijd ook met een andere volwassene zijn weg uitstippelt. Iemand die los staat van familiepatronen en verwachtingen. Dat kan bijvoorbeeld een buurman zijn, een leerkracht of een coach. Tegelijkertijd mag jij erop vertrouwen dat alles wat je tot nu toe in de opvoeding van deze zoon of dochter hebt gestopt niet voor niets is geweest. Zo rond het 17e/18e levensjaar begint meestal enige rust terug te keren en zie je je ‘’eigen kind’’ weer een beetje terug. Nou ja, in een meer volwassen versie met eigen standpunten en toekomstplannen. Tijd om iets meer achterover te leunen en te genieten van dit nieuwe gezinslid!

Boos

Wed, 07 Mar 2018 00:00:00 GMT

Het nut van ruzies

Ook in een huis van een kindercoach wordt wel eens geschreeuwd en wordt de deur te hard dicht geslagen (… wat op zich nog best gevaarlijk is, want het is een deur met glas. Toen wij eens een glasbedrijf op bezoek hadden voor een nieuw buitenkozijn, kwam de werknemer door deze kamerdeur binnen. Hij besloot uit eigen initiatief om het losse glas meteen even te kitten. Hier ben ik hem nog steeds dankbaar voor ��). Maar het is goed dat in ons gezin regelmatig kwaadheid voorbij komt. Boosheid is namelijk een hele nuttige emotie. Kinderen hebben te leren om op een goede manier met conflicten om te gaan. Regelmatig ontvang ik als coach de vraag om een kind te leren niet meer boos te worden. Ik vraag dit kind dan om te gaan staan en duw hem of haar pardoes de ruimte uit. Dit levert natuurlijk verbouwereerde blikken op! Maar dat is wat er gebeurt als je nóóit meer boos wordt. Dan kan iedereen met je sollen en word je gewoon aan de kant gezet. Het nut van boosheid is namelijk om de grens aan te geven. Als een kind dit goed leert, wordt het weerbaar. Dat is een belangrijke vaardigheid. Ik help als coach om de boosheid op tijd te herkennen zodat er geen driftbuien (en schadeclaims) voorbij komen. Ook leer ik kinderen om te verwoorden wat er ónder die kwaadheid zit.

Voor jou als ouder is het natuurlijk niet leuk om al die boosheid en scheldwoorden over je heen te krijgen. Maar deze ruzies dienen een hoger doel. Door de zoektocht naar de grenzen, leren kinderen heel veel. In eerste instantie ontdekt je zoon of dochter wat het zelf wel of niet kan. Daarnaast leert je kind omgaan met teleurstelling en het woord NEE te accepteren. Verder wordt er geoefend met leiderschap en discussie-vaardigheden. Dit zijn hele waardevolle lessen die je je kroost niet mag onthouden.

Bij boosheid horen ook ruzies tussen broers en zussen en vrienden. Ik geef toe, dit kan vermoeiende vormen aannemen. Maar dit zijn opnieuw belangrijke ontwikkeltaken. In deze situaties gaat het om gevoel uitspreken, inlevingsvermogen naar elkaar en samen oplossingen bedenken. Het is heel veilig om hiermee te experimenteren binnen je eigen gezin of met vrienden. Kleuters zal je hierin nog moeten begeleiden omdat zij de spelregels en woorden niet kennen. Maar vanaf een jaar of zeven kun je de ruziemakers beter even met rust laten. Bijna altijd komen ze er zelf wel uit. Als dat nog niet lukt, kun jij de nadruk leggen op de oplossing in plaats van het aanwijzen van de ‘’schuldige’’.

Nog één kanttekening. Soms gaat er onder drift een andere oorzaak schuil dan het zoeken naar de grens of het oefenen van vaardigheden. Zo had ik eens een hele boze jongen in mijn praktijk die enorm gepest bleek te worden op het schoolplein. Hij wist niet hoe hij daar op moest reageren en kon zijn onmacht alleen maar omzetten naar boosheid. In zo’n geval kun je het beste hulp gaan zoeken. Succes!

Uit elkaar

Thu, 08 Feb 2018 00:00:00 GMT

Over het effect van scheiden op kinderen

De knoop is doorgehakt. Jullie gaan uit elkaar. Pijnlijk genoeg! En dan moet je het ook nog aan de kinderen vertellen…. De kinderen die in mijn coaching praktijk komen vanwege een scheiding reageren heel verschillend. Soms is er opluchting omdat er eindelijk duidelijkheid is en de ruzies zijn gestopt. Maar vaak is er ook verwarring en onduidelijkheid. Kleine kinderen voelen opeens dat een geliefd iemand 'zomaar' kan weggaan en krijgen scheidingsangst. Dan zijn ze opeens weer heel knuffelig of willen ze niet dat papa of mama weggaat.

Oudere kinderen komen vaak terecht in een loyaliteit conflict. Zij kunnen niet meer bij beide ouders tegelijk wonen en dat is ingewikkeld. Hét grootste cadeau dat jij als ouder je kind kan geven na een scheiding is dat je je ex-partner blijft respecteren. Als het je lukt om 'netjes' te blijven praten over de ander en je ex als mede-opvoeder te erkennen kan je kind van jullie beiden blijven houden. Maar juist dit is natuurlijk vaak moeilijk voor ex-partners. Je bent wellicht woedend vanwege de breuk of verdrietig en dan is het niet makkelijk om je ex nog als ouder te moeten zien. Wat helpt is om een verschil te maken tussen de partnerrelatie en de ouderschapsrelatie. De liefdesrelatie is verbroken, maar je moet samen verder als ouders. Voor je kind(eren) is het enorm belangrijk dat zij béide ouders mogen blijven zien met toestemming van de ander. Immers, jouw kind is voortgekomen uit en beïnvloed door jullie tweeën. Als je je ex-partner afwijst, negeer je eigenlijk de helft van de persoonlijkheid van je kind.

Kinderen voelen de struggle van ouders rondom de nieuwe situatie. Een deel van hen heeft dan (onbewust) de neiging om voor hun ouder te gaan zorgen. Vanuit loyaliteit proberen zij de rol van degene die weg is in te vullen. Dan gaat zoonlief klusjes oppakken in huis. En de dochter gaat koken voor papa. Maar dit is te veel verantwoordelijkheid voor een kind. Zij kunnen dat niet aan en jij zult hen daarvoor moeten behoeden.

En wat doe je als je op een bepaald moment een nieuwe partner tegenkomt? Wanneer ga je deze nieuwe liefde voorstellen aan je kinderen? Pas als jij redelijk zeker bent dat er potentie zit in deze relatie. En bereid je erop voor dat je kind niet zomaar iemand anders accepteert op de plek van papa of mama. Neem hiervoor de tijd en dwing je kind niet. Dus schuif die gezamenlijke uitstapjes nog even naar achteren. Laat je kind ook vooral zelf kiezen hoe ze de nieuwe partner noemen (cadeau-mama, pluspapa of … ?). Als er een naam wordt gesuggereerd is dat vaak een signaal van acceptatie.

Een kind kan heel goed wennen aan een samengesteld gezin, maar het eerste gezin blijft wel altijd het belangrijkste gezin. Hier is het kind uit voortgekomen. Als dit feit wordt erkend, ervaart een kind basisveiligheid. Een simpele manier om dat te stimuleren is om naast het kinderbed een foto neer te zetten van het originele gezin. Ook een verschil maken tussen opvoedregels (vastgesteld door de biologische ouder) en huisregels (van de ouder en nieuwe partner samen) geeft veel duidelijkheid en ruimte. Huisregels gaan meer over de taken in huis of de onderbroeken ín de wasmand. Al met al kost het proces veel tijd. Gun dat jezelf en je kids. Veel succes!

Nieuwe dingen

Fri, 05 Jan 2018 00:00:00 GMT

Allereerst wens ik je een gelukkig 2018! Een leeg jaar, met nieuwe kansen…. Last van een beetje drempelvrees? Kinderen met faalangst vinden het ook eng om aan nieuwe dingen te beginnen. Daar gaat deze column over.
''Nee hoor, ik vind judo niet meer zo leuk. Ik speel toch al veel buiten. Dan hoef ik toch niet extra te sporten?'' Opeens wilde onze zoon stoppen met judo. Na een gesprek bleek er iets anders aan de hand. Hij had weerstand omdat hij in een nieuwe groep zou starten waar hij niemand kende. Dat was spannend!

Kinderen moeten veel in onze maatschappij. Al bij het consultatiebureau hoort de ontwikkeling binnen een curve te vallen en op school wordt alles afgemeten aan gemiddelde leerlijnen. Ook ouders leggen (onbewust?) veel verwachtingen neer bij hun kind. Niet alle kinderen kunnen daaraan voldoen. Sommige kinderen zitten nog lekker in de fantasiewereld en willen alleen maar spelen. Anderen willen graag eerst observeren of moeten nog een beetje 'rijpen'. In deze gevallen is het voldoende om hen rustig de tijd te geven om te groeien in nieuwe situaties. Ouders kunnen hen stimuleren kleine stapjes te zetten en duidelijke afspraken te maken zodat het veilig voelt. Het helpt heel erg als je begrijpt waar de aarzeling zit en dat verwoordt. Bijvoorbeeld : ''Als jij vanmiddag bij je vriendje gaat spelen fiets ik even mee. Dan kan ik meteen afspreken hoe laat ik je kom ophalen''.

Merk je dat je kind, ook op latere leeftijd, nog steeds moeite heeft met nieuwe situaties dan is er wellicht sprake van faalangst. Ergens heeft het kind een nare ervaring opgedaan en daarom durft het niet meer. Ook wil het geen fouten maken want dan vinden anderen hem stom en dom. Je kind moet dan leren dat je nieuwe situaties mag oefenen en dat fouten maken oké is.
Hoe doe je dat? De eerste simpele tip is door het woordje 'NOG' te gebruiken. Natuurlijk is een eerste judoles spannend. Je weet nog niet hoe de trainer het aanpakt en je kent de kinderen nog niet. Dit korte woordje geeft ruimte om te oefenen en te wennen.

Het helpt ook als je de behoeften erkent. ''Ik begrijp dat je het spannend vindt om te logeren omdat je bang bent dat je 's nachts wakker wordt in het donker''. Als je kind dit beaamt kun je samen oplossingen gaan bedenken. ''Zullen we vragen of er een lichtje aan mag blijven?''
Je kunt je kind laten accepteren dat fouten maken oké is door minder te focussen op het resultaat. Als jij complimenten maakt op de inzet (''Wat goed dat je deze week 3 x topo hebt geoefend!'') en niet boos wordt op het resultaat (Hoe kun je nu een onvoldoende halen!) help je je kind om te investeren in leren. Op YouTube vertellen profsporters als Michael Jordan en Epke Zonderland ook op inspirerende wijze over hun fouten en teleurstellingen. Succes komt nu eenmaal pas na oefenen en falen. Dus gun je kind de tijd en gebruik het motto: Fouten maken moet!

Gezellig aan tafel?

Fri, 08 Dec 2017 00:00:00 GMT

Zo rond etenstijd komt alles samen. ''Wat eten we? Getsie, dat lust ik niet.'' of ''Waarom is die sportbroek niet schoon? Die heb ik nodig voor de training''. En ondertussen probeer jij in de keuken iets gezonds en lekkers op tafel te krijgen. Stiekem ook met tegenzin omdat je eigenlijk verlangt naar een rustig koffie-momentje op de bank. Maar voordat je op die bank kan neerploffen is het de bedoeling om gezellig te eten, de dag door te nemen en alles ook weer op te ruimen.

Wat helpt om dit hele gebeuren een beetje prettig geregeld te krijgen? De eerste tip is om een vast tijdstip voor het eten aan te houden. Dan weten kinderen waar ze aan toe zijn en dat geeft duidelijkheid.

Daarnaast helpt het om je kroost ongeveer een uurtje voor het avondeten een kleine versnapering te geven. Ook kinderen zitten tegen een energiedip aan en een stuk komkommer of een rijstwafel helpt om dat te overbruggen.

Ik ken veel gezinnen waar het gebruikelijk is dat kinderen voor etenstijd mogen gamen of computeren. Zorg dan dat deze schermen tien minuten voor etenstijd uit gaan. Kinderen zijn vaak zo verdiept in deze bezigheden dat ze even tijd nodig hebben om weer te landen in de échte wereld. Roepen dat de computer uit moet helpt vaak niet. Ze horen je eenvoudigweg niet! Zet een wekker of een alarm, dat dringt wel door.

Fijn; iedereen zit aan tafel. Maar in plaats van lekker smullende gezinsleden ontstaat er ruzie over te weinig ruimte of het gesmak van de buurman. Dit hoort er allemaal ook een beetje bij. Thuis is de veilige plek om sociale vaardigheden te testen, tafelmanieren te leren en te experimenteren met relaties onderling.

Mocht je hierbij toch meer rust willen dan is het interessant om eens te kijken naar de tafelschikking. Waar zit iedereen? We staan er niet zo bij stil maar iedereen in het gezin heeft een eigen positie en taak. Een vader heeft andere taken dan een moeder. Een oudste kind heeft andere rechten opgebouwd dan een jongste kind. Het levert vaak balans en rust op als je deze plekken erkent aan tafel. Dat betekent in de praktijk dat vader rechts van moeder zit. Naast moeder komt het oudste kind, dan de volgende en zo door. Door deze natuurlijke volgorde te hanteren ontstaat er veel minder discussie en gedoe. Probeer het maar eens!

Als je een samengesteld gezin hebt, is het aan te bevelen om de ''oorspronkelijke'' gezinnen op deze manier bij elkaar te zitten. Dus het ''eerste gezin'' van vader zit op volgorde en het ''eerste gezin'' van moeder daarnaast. Laat je verrassen door het effect.

En dan zijn de pannen leeg en dient alles opgeruimd te worden. Hier kunnen de kinderen natuurlijk bij helpen. Geef iedereen een eigen taak. Daarmee krijgen kinderen de boodschap dat je met elkaar verantwoordelijk bent voor een gezellig en opgeruimd huis.

Hè hè, tijd voor koffie; geniet ervan!

Genieten en verwonderen?

Fri, 03 Nov 2017 00:00:00 GMT

Kinderen grootbrengen en kinderen iets meegeven; hoe doe je dat eigenlijk? Wij hebben opleidingen en diploma's voor bijna alle onderdelen van het leven maar niet voor deze belangrijke taak. Er zijn geschoolde professionals, maar er is geen school voor moederschap of vaderschap.

En weet je, ik vind dat ook niet nodig. Vanuit je intuïtie doe je namelijk al heel veel goed! Dit kind is immers 50% je eigen DNA. Jouw gevoel en herkenning is je belangrijkste gereedschapskist om je kind je begeleiden. Als je daarnaast veiligheid, liefde en begrenzing kan bieden heb je de belangrijkste uitgangspunten al ingevuld.

Dit gezegd hebbende kunnen adviezen van andere ouders of van deskundigen je natuurlijk wel nieuwe invalshoeken en andere mogelijkheden opleveren. Het is ook handig als je weet dat elke levensfase van een kind een specifieke ''opdracht'' heeft. Wist je bijvoorbeeld dat een baby de eerste anderhalf jaar leert of de wereld betrouwbaar is of niet? Als een kind in deze periode voelt dat er aan zijn of haar behoeften wordt voldaan dan leert het te vertrouwen. Dat betekent dat je een kind onbeperkt mag knuffelen, dat jij een kind uit zijn bedje mag oppakken als het al geruime tijd huilt en dat het heel goed is voor een kind om zijn ouders dichtbij te hebben. Dat geeft namelijk een solide basis van veiligheid en hechting.

Daarna volgt de beruchte peuterfase tot een jaar of drie. De periode waarin je kind op de vloer van de supermarkt ligt te krijsen omdat het geen koekje krijgt. Heel gezond gedrag, want in deze periode gaat een kind onderzoeken waar zijn autonomie ligt en waar de grenzen zijn. Hier wordt de basis gelegd voor een kind dat later zelfstandig is of een kind dat de neiging heeft te volgen en te pleasen. Ook wordt hier bepaald hoe een kind uiteindelijk om kan gaan met leiderschap. Dus als jij geen koekjes wilt kopen is dit het moment om door te zetten en de afkeurende blikken van anderen te negeren.

Zo heeft elke leeftijdsfase zijn eigen ontwikkelingstaak. Daarnaast is het essentieel om te beseffen dat de communicatie met je kind gekleurd wordt door je eigen ervaringen. Als jij op de basisschool gepest bent, zal je overgevoelig reageren als jouw dochter bijna nooit afspreekt.

Probeer dus te filteren wat van jou is en wat van je kind. Kijk naar je kind als iemand die een eigen levenspad bewandelt. Regelmatig resulteert dit in een andere route dan hetgeen jou voor ogen stond. Maar als het je lukt objectief naar deze reis te kijken is opvoeden zo verwonderend en leuk!

Echte jongens

Mon, 25 Sep 2017 00:00:00 GMT

Volgens de SIRE-campagne ‘Laat jij jouw jongen genoeg jongen zijn?’ moeten ouders hun zonen stimuleren vooral lekker buiten te spelen, schaafplekken op te lopen en vies thuis te komen. Ik ben moeder van drie zonen én kinder- en jongerencoach, dus die opdracht prikkelt mij wel.

Voor onze jongste is het niet zo moeilijk. Hij speelt veel buiten, gaat graag zwemmen met vriendjes en springt geregeld op de trampoline. De oudste zit regelmatig op het water: hij houdt van zeilen, vrijheid en avontuur gegarandeerd. Maar de middelste is niet zo gemakkelijk naar buiten te bewegen. Deze puber houdt van lezen, relaxen en uiteraard van zijn telefoon. Hem ‘genoeg jongen’ laten zijn, is voor mij een grote uitdaging.

Zo ook deze zomer. We hebben de goede traditie om de vakantie te starten met het maken van een afsprakenlijst, waarin duidelijk wordt welke verwachtingen we van elkaar hebben. Op deze lijst staat bijvoorbeeld hoe lang er gegamed mag worden en dat de mobiele telefoons ’s middags ingeleverd worden. Natuurlijk mogen mijn zonen ook input leveren. Zo staat er op de lijst dat we minimaal drie keer per week een ijsje eten en dat zij één keer per week mogen kiezen wat we eten. En dit jaar hebben wij, met een knipoog naar SIRE, aan de lijst toegevoegd dat er elke dag een buitenactiviteit plaatsvindt.

Nu waren we de eerste drie weken van de vakantie thuis en het weer was niet geweldig. Regelmatig kletste de regen gezellig tegen de ramen en moesten wij achter de bloempotten aanrennen die door de tuin waaiden. Maar ja, aan de verplichting een buitenactiviteit te doen, moesten we wel voldoen. Dapper maakten we fietstochtjes in de regen, organiseerde ik een uitje naar een klimcircuit en moesten de jongens mee wandelen. Het ging niet allemaal van harte.

Al mijmerend over jongens en hun gedrag dacht ik ook na over de jongens die ik in de afgelopen maanden in mijn praktijk begeleid had. Ik vroeg me af: doe ik met jongens andere activiteiten dan met meisjes? Mijn conclusie: mijn begeleidingstrajecten laten heel wat variëteit zien.

Zo is daar Joris, een stuiterballetje van negen jaar, die nauwelijks vijf minuten kan stilzitten. Hij kwam bij mij om zijn boosheid te reguleren. Ik heb veel fysieke oefeningen met hem gedaan, balspellen gespeeld en buitentochten ondernomen om hem te helpen. En dan is er Peter, een superslimme puber van veertien die moeite had met het schoolsysteem, omdat zijn manier van leren er niet bij aansluit. Het kostte hem veel energie om op school binnen de kaders te functioneren en dat resulteerde thuis regelmatig in opvliegend gedrag. Aan hem heb ik het advies gegeven te gaan sporten en bewegen, zodat hij door fysiek bezig te zijn, zijn frustraties kwijt kan. Nu trapt hij regelmatig een balletje met zijn vader, gaat hij op de fiets naar school en hangt er een boksbal in zijn kamer. Maar ik begeleidde ook Bart van acht jaar, een rustige, gevoelige jongen die hulp nodig had om zichzelf in de klas meer te laten zien en zijn grenzen aan te geven. Fysieke spellen vond hij te intimiderend, dus met hem heb ik vooral via boekjes en knutselopdrachten gewerkt aan zijn zelfvertrouwen. Elke jongen dus dezelfde aanpak? Dat was in de afgelopen periode bepaald niet het geval.

En hoe ging het thuis verder? Ergens in de tweede week was er alweer een vakantiedag met regen. ‘Jakkie, welke buitenactiviteit zullen we vandaag ondernemen?’ dacht ik. ‘Een buitenspeurtocht? Een rondje door Zwolle fietsen? Een trampolinemarathon?’ Geen enkele van mijn voorstellen werd met enthousiasme ontvangen. ‘We kunnen ook gewoon lekker een Harry Potter-film gaan kijken,’ opperde de middelste. Eigenlijk vond ik dat een prima plan. Gewoon lekker op de bank relaxen en een filmpje kijken.

En opeens realiseerde ik me waarom ik maar bleef nadenken over die SIRE-campagne. We kunnen toch niet spreken van één type échte jongen! Iedereen heeft zijn eigen behoeften en kwaliteiten. Waar de een overstroomt van testosteron en alleen maar wil bewegen, is de ander bedachtzaam, intellectueel en gevoelig. Waar de een houdt van sport, houdt de ander van schaken. En dat is helemaal oké. Uiteraard is het belangrijk dat er balans is tussen lijf en hoofd. Dus kinderen stimuleren om te sporten en lekker buiten te zijn, is nodig. Maar dat geldt niet alleen voor jongens, álle kinderen hebben baat bij ruimte en beweging. En het is ook niet de enige manier om jongens te bereiken.

Uiteindelijk blijft het allerbelangrijkste dat je met aandacht naar een kind kijkt en afstemt op zijn of haar individuele behoefte, los van het geslacht. Dus laten we alsjeblieft geen etiketten met ‘een echte jongen’ of ‘een echte meid’ opplakken. Laten we gewoon elk kind blijven zien in zijn of haar eigenheid.

Dus ik ben eruit! Wilt u mij dan nu verontschuldigen? Ik word geroepen voor deel 8 van de Harry Potter-cyclus …

Soms voel ik mij een monster

Mon, 24 Apr 2017 00:00:00 GMT

‘Hallo, wat heb jij hier een leuk huisje!’ Stuiterend van enthousiasme komt Janneke van zeven jaar mijn praktijkruimte binnenstormen. Ze verkent de hele ruimte en is bijna buiten adem van alle vragen die zij mij stelt. ‘Slaap je hier ook?’ ‘Hoe vaak komen hier andere kinderen?’ ‘Gaan wij dat spel straks ook spelen?’ Gelukkig laten haar ouders haar de ruimte ontdekken en ik schenk intussen alvast een kopje thee in. Als Janneke enigszins tot rust is gekomen, gaat ze wiebelend in een stoel zitten. Haar ouders hebben in het telefonisch voorgesprek aangegeven dat het voor Janneke heel lastig is op school. Ze vindt moeilijk aansluiting, heeft driftbuien en vertoont storend gedrag. School adviseert de ouders om het reguliere hulpverleningscircuit in te gaan. Maar zij aarzelen, omdat ze niet het gevoel hebben dat dit advies gebaseerd is op een diagnose van het gedrag.

Nadat ik heb uitgelegd wie ik ben en wat ik doe, vraag ik aan Janneke waarom zij hier zit. Ze zegt: ‘Ik wil leren omgaan met mijn verdriet en boosheid’. Poeh, dat zijn best grote woorden voor een zevenjarige. Ik vraag haar wat er gebeurt als zij verdrietig is en zij antwoordt dat zij dan de planten veel water geeft, oftewel: veel moet huilen. Inwendig grinnik ik om dit woordgrapje. Kan Janneke ook uitleggen wat er gebeurt als zij boos is? ‘Nee, dat weet ik niet hoor, dat is er opeens.’

Geen wonder dat je binnenste onrustig wordt als je het gevoel hebt een monster te zijn!

We bespreken de dingen die zij graag wil veranderen. Als dit duidelijk is sluiten we af met een vragenspel. Toevallig pakt Janneke het kaartje ‘Hoe maak jij vrienden?’ Dat is best een moeilijke vraag voor haar. Ze probeert echt wel samen te werken in de klas en samen te spelen, maar haar klasgenootjes lijken haar grapjes en ideeën niet te begrijpen. ‘Het lijkt soms wel alsof anderen mij een monster vinden.’ Geen wonder dat je binnenste onrustig wordt als je het gevoel hebt een monster te zijn! Ik begrijp goed dat deze verwarring kan leiden tot flinke uitbarstingen.

In de nabespreking met moeder geef ik aan dat vooral de taalvaardigheid, de woordgrapjes en het inlevingsvermogen van Janneke mij opgevallen zijn. Ik vermoed dat dit meisje best ver voorloopt in de lesstof en vraag of school dat al eens getoetst heeft. Dat blijkt niet het geval. De ouders besluiten dat zij dit onderwerp gaan aankaarten bij school.

Gelukkig verleent school alle medewerking en al snel wordt duidelijk dat Janneke een behoorlijke cognitieve voorsprong heeft. Ze mag zelfs naar de Kangoeroeklas toe, een plusklas voor kinderen van groep 3 en 4. In een dagdeel per week krijgen de kinderen extra uitdaging aangeboden, mogen zij projectmatig (autonoom) werken en worden ze geobserveerd op mogelijke hoogbegaafdheid.

Janneke gaat met plezier naar deze Kangoeroeklas. Hét grote voordeel is dat ze daar gelijkgestemden (peers) ontmoet. Zo ontdekt ze dat er ook kinderen zijn die wél om haar grapjes lachen en dat ze daar, met ondersteuning, prima kan samenwerken. Ze merkt ook dat er nóg slimmere kinderen zijn en voelt de stimulans die dat met zich meebrengt.

Ondertussen geniet ik van de individuele sessies die ik met haar heb. Spelenderwijs leg ik uit dat slimme kinderen anders denken, maar dat ook zij hun hersens moeten trainen. We bespreken dat het nodig is om fouten te maken om nieuwe dingen te leren. We lezen samen een boek waarin een cheeta (die symbool staat voor een slim kind) verstrikt raakt in zijn negatieve overtuigingen. Op die manier ontdekken we dat je met helpende gedachten fijnere gevoelens krijgt.

We praten ook over het feit dat Janneke vaak moeilijk in slaap valt. Het is niet makkelijk om met een hoofd vol ideeën en bedenksels tot rust te komen. Hier helpt het om hoofd en lijf meer met elkaar te verbinden. Via ontspanningsoefeningen en gevoelsspelletjes trainen we meer lichaamsbewustzijn. Ook reik ik haar trucjes aan om de informatie in haar hoofd te ordenen en voor de nacht ‘op te ruimen in een kast met laatjes’.

Alle kleine stapjes helpen en Janneke voelt zich steeds beter. We zijn een klein jaar verder als het bericht komt dat Janneke getoetst gaat worden op hoogbegaafdheid. Dit is namelijk nodig om eventueel door te stromen naar een plusklas in de bovenbouw. Natuurlijk zou dit fijn zijn, omdat Janneke zoveel baat heeft bij die uitdaging. Maar los van deze uitslag is de grote winst dat Janneke zich geen monster meer voelt. Ze weet dat ze normaal is, maar niet gemiddeld. Ze begrijpt dat haar hersens anders werken. Ze heeft meer balans ontwikkeld tussen hoofd en lijf. Vanuit deze wetenschap ligt de wereld voor haar open en zal zij haar weg, met al haar talenten en mooie eigenschappen, op een eigen manier gaan inkleuren.

Iedereen in beeld?

Mon, 05 Dec 2016 00:00:00 GMT

‘Hé mam, gezellig dat je mee-eet vanavond!’ Hè? Ik eet toch altijd mee? Gezellig met elkaar aan tafel de dag doornemen is voor mij een van de leukste momenten van de dag. Maar inderdaad, de twee avonden daarvoor was ik niet aanwezig geweest vanwege twee presentaties. Een week later moet mijn man een paar dagen naar het buitenland voor zijn werk. Als ik de jongste instop op de tweede avond zegt hij: ‘Ik mis papa toch wel erg hoor. Wanneer komt hij terug?’ Het doet mij beseffen hoe fijn het is voor kinderen als ze opgroeien in een gezin waarin beide ouders aanwezig en beschikbaar zijn.

Helaas is dat niet voor alle kinderen de realiteit. Ik zie in mijn coachingspraktijk regelmatig kinderen die moeten wennen aan een nieuwe situatie na een scheiding. Zo ook Rob. Rob is vijftien en hij heeft te dealen met het feit dat zijn ouders een paar maanden geleden uit elkaar zijn gegaan. Zijn vader is verliefd geworden op een andere vrouw en woont ondertussen samen met deze nieuwe vriendin. Rob vindt al die veranderingen maar ingewikkeld en weet niet zo goed hoe hij zijn gevoelens hierover moet uiten.

Zo vraag ik wat hij ervan vindt dat er co-ouderschap is afgesproken en dat hij dus om de week bij zijn vader en diens nieuwe vriendin gaat wonen. Hij verstijft helemaal, en het lukt hem niet om erover te praten. Ik vraag of het wellicht lukt om het op te schrijven? Dat wil hij wel proberen. Hij begint aarzelend, maar gaandeweg komen er steeds meer zinnen op papier. Hij schrijft: ‘Ik vind dat alle veranderingen te snel gaan.’ ‘Ik ben een beetje boos op je.’ ‘Je bent meer met je nieuwe vriendin bezig dan met ons.’ Vooral die laatste zin is heel belangrijk. Daar zit zijn diepste gevoel! Hij mist een beschikbare vader in zo’n turbulente periode.

Tijdens de volgende afspraak vertelt hij dat hij de briefjes met de zinnen aan zijn vader heeft laten zien en dat ze er uiteindelijk een goed gesprek over hebben gehad. Hij begrijpt nu veel beter de beweegredenen van zijn vader en voelt zich trots dat hij zo’n volwassen gesprek heeft gehad met zijn pa.

De maanden gaan voorbij en Rob blijft komen. De situatie went een beetje, maar er ontstaat een nieuw probleem. De weken bij zijn vader gaan redelijk goed; de weken bij zijn moeder daarentegen vindt hij verschrikkelijk. In zijn optiek zit ze hem te dicht op de huid, bemoeit ze zich met alles en spreekt ze kwaad over zijn vader. Ik nodig Robs moeder uit voor een tussengesprek.

Moeder vertelt uitgebreid over alle conflicten met haar ex-man. Het is duidelijk dat ze nog in het verwerkingsproces zit en boos is over wat er allemaal gebeurd is. Ze vindt het beslist niet leuk om te horen dat Rob het gezellig heeft bij vader en de nieuwe vriendin. Ook verwijt ze Rob dat hij heel vaak weg is naar vrienden.

Ik heb het vermoeden dat Rob het moeilijk vindt om met deze innerlijke boosheid van zijn moeder richting zijn vader om te gaan. Ik vraag moeder of ze het ziet zitten om via een opvoedopstelling eens te onderzoeken wat er op de diepere laag in haar gevoelsleven speelt. Dat wil ze wel.

Ze legt drie tegels neer die representeren hoe de relaties in hun gezin vorm krijgen. Het valt op dat ze haar eigen tegel precies tussen die van Rob en zijn vader in plaatst. Als ze er vanaf een afstandje naar kijkt, zegt ze: ‘O jee, zo blokkeer ik het zicht van Rob richting zijn vader.’ Ik vraag of dit klopt met hoe ze haar leven nu leeft. Ze beaamt dit; het liefst zou ze het contact met haar ex-man verbreken om zo verlost te zijn van alle ruzies en moeilijkheden. Ik leg uit dat ze geen partners meer zijn, maar dat ze wel altijd verbonden blijven als ouders. Als zij zo boos is op haar ex-man ontkent ze onbewust ook een deel van Rob. Immers, Rob is hun gezamenlijk kind en heeft zowel de genen van zijn moeder áls van zijn vader.

Deze opmerking komt binnen. Robs moeder begrijpt dat het zou helpen als ze haar ex-partner nog wel als vader van hun zoon kan respecteren. Dat is nu nog moeilijk, maar ze herinnert zich wel dat hij een heel fijne en warme vader was toen Rob klein was. Vanuit deze terugblik durft ze een eerste stapje te zetten en lukt het haar de tegels een beetje te verschuiven. Hierdoor krijgt Rob zijn vader weer in beeld en lijkt er opluchting en meer ruimte in de opstelling te komen.

Ik volg Rob nog een tijdje. Het contact met zijn moeder verloopt beter. Hij is blij dat ze zich niet meer zo negatief uit over zijn vader én dat hij gewoon kan vertellen over zijn week bij hem. Het lijkt erop dat iedereen langzamerhand de juiste plek én de daarbij behorende verantwoordelijkheid begint te vinden.

Red ik het wel?

Mon, 18 Jul 2016 00:00:00 GMT

Wat veroorzaakt de paniekaanvallen bij Roosmarijn?

Een moeder voelt angst. Het lukt niet om haar kindje geboren te laten worden. De ambulance komt voorrijden en met gillende sirenes vertrekken ze naar het ziekenhuis. Het kindje wordt met een spoedkeizersnee geboren. Het meisje ziet behoorlijk blauw en moet gelijk de couveuse in. Het is onduidelijk of er hersenbeschadiging is ontstaan. Het eerste jaar krijgt het kindje veel medische onderzoeken. Gelukkig blijkt dan dat er sprake is van een normale ontwikkeling en kan iedereen opgelucht ademhalen.

Dertien jaar later komt Roosmarijn bij mij in de praktijk vanwege paniekaanvallen op school. Zij zit in twee Havo en ervaart veel stress rondom huiswerk en toetsen. Dat is opmerkelijk want ze haalt eigenlijk heel goede resultaten.

Als ik haar ontmoet, zie ik een leuke, sportieve meid. Ze oogt beslist niet verlegen of onzeker. Ze vertelt over haar vriendinnen en haar hobby’s, en maakt gemakkelijk contact. Maar zodra het over school gaat verandert de sfeer. ‘Ik heb vaak buikpijn en maak me heel druk om mijn toetsen. Ook al heb ik goed geleerd, dan lukt het me nog niet om erop te vertrouwen dat ik het red. Ik slaap slecht in de toetsweek, moet soms bijna overgeven van angst en voel me heel naar. Ik wil heel graag van die paniekaanvallen af én leren vertrouwen op mijn voorbereidingen.’

Ik besef dat ik haar alleen kan helpen als het mij lukt te achterhalen waar ze de belemmerende overtuiging heeft opgedaan dat zij niet goed kan leren.

Opeens herinner ik me iets dat mij opviel in mijn eerste afspraak met haar moeder. Ergens in dat gesprek vertelde ze mij dat de bevalling van Roosmarijn heel onprettig is verlopen. Ik realiseer mij dat daar een invalshoek kan zitten en ik vraag Roosmarijn om de volgende keer haar babyfotoboek mee te nemen. Ze kijkt verbaasd, maar zegt dat ze het aan haar moeder zal vragen.

De volgende sessie komt Roosmarijn binnen met een fotoalbum onder de arm. Zij vertelt dat zij dit babyboek eigenlijk nog nooit gezien heeft. We besluiten om het samen te bekijken. Als we de bladzijden omslaan valt ze helemaal stil. We zien een heel klein babymeisje in de couveuse, met allemaal plakkertjes op de borst. We zien witte uniformen van artsen en verpleegsters. We zien een heel klein mensje in warme doeken bij haar moeder op schoot. Roosmarijn begint stilletjes te huilen. Ik vraag haar of zij ook de emoties van haar ouders van de foto’s kan aflezen. Dit kan ze verbazingwekkend goed. Ze ziet blijdschap maar ook spanning. Ze ziet trots maar ook angst.

Ik besluit een laagje dieper te gaan en vraag haar wat het overheersende gevoel zou zijn geweest. Ze denkt dat haar ouders zich zorgen maakten over de eventuele gevolgen van het zuurstofgebrek tijdens de bevalling. Dit laten we even op ons inwerken.

Dan vraag ik haar wat de dokters wellicht gezegd hebben. Roosmarijn denkt dat ze misschien iets gezegd hebben als: ‘Wij weten niet of ze het redt. Of ze zich goed zal ontwikkelen.’ Voorzichtig vraag ik of dit ook is wat zij denkt ten aanzien van haar toetsen. Verwonderd kijkt ze op. ‘Ja…’

Twee weken later zie ik Roosmarijn terug. Zij is bijzonder vrolijk. Ze heeft veel gesproken met haar moeder over haar babytijd en is blij met de informatie. Ze vindt het nog steeds wel moeilijk te begrijpen wat dit allemaal te maken heeft met haar huidige angsten. Ik leg uit dat een baby helemaal afhankelijk is van gevoelsindrukken. Zij heeft als kind heel duidelijk gevoeld dat er om haar heen veel onzekerheid was over haar ontwikkeling. Dit heeft zich in haar onderbewuste vastgezet en ervoor gezorgd dat zij nu vergelijkbare angsten meedraagt op school. Maar dit zijn niet haar eigen angsten; dit zijn overgenomen angsten van haar ouders. Roosmarijn mag deze loslaten. Wij doen een uitgebreide oefening waarbij zij zich voorstelt dat zij de gevoelens opruimt. Dit resulteert in een gevoel van opluchting.

Wij zien elkaar hierna nog één keer. Roosmarijn vertelt stralend dat de buikpijn weg is en dat ze een nieuw motto heeft: ‘Goed is goed genoeg’. We besluiten het traject af te ronden. Moeder bedankt mij hartelijk dat ik de moed heb gehad dit geboorteverhaal te betrekken bij het traject. Zij hebben nooit vermoed dat de start zo’n impact heeft gehad op hun dochter. En ik? Ik ben blij dat het gelukt is het échte verhaal boven water te krijgen.

De verborgen loyaliteit van kinderen

Thu, 09 Jun 2016 00:00:00 GMT

Een telefoontje van een moeder. Zij wil graag mijn hulp inroepen voor haar zoon van 16. Hij heeft nog een paar maanden voor zijn Havo-examen. Het is een slimme jongen die tot nu toe gemakkelijk door de schooljaren heen is gerold. Maar vreemd genoeg kelderen zijn resultaten de laatste maanden bij de examen-voorbereidende toetsen. Hierdoor is het spannend geworden of hij nog kan slagen. Moeder weet niet goed wat ze ervan moet denken. Hij is de laatste tijd ook vaak thuis. Is er misschien iets gebeurd op school? Heeft hij ruzie met zijn vrienden? Heeft hij extra hulp nodig bij het plannen en organiseren van zijn schoolwerk? Het lukt haar niet om in gesprek te komen met haar zoon. De gesprekken lopen vaak uit op verwijten en conflicten. Zou ik eens willen onderzoeken wat er aan de hand is?

Dat wil ik wel. Ik ben immers altijd nieuwsgierig naar het onderliggende verhaal. Ondertussen weet ik echter ook dat het échte verhaal pas komt nadat er vertrouwen is ontstaan. Daarom begin ik een traject altijd vanuit de behoefte van het kind. Deze jongen geeft aan graag te willen oefenen met planningstechnieken en studievaardigheden. Dit onderwerp staat dus centraal tijdens onze eerste afspraak. Maar hij kent alle trucs en laat ook zien dat hij overzicht heeft over de lesstof. Dit is niet de oorzaak van zijn probleem.

In het volgende gesprek bespreken we het belang van vriendschap. Hij geeft aan enkele goede vrienden te hebben die hij kan vertrouwen. Zijn beste vriend heeft sinds kort een vriendin waardoor ze elkaar wat minder zien maar ze hebben nog steeds veel digitaal contact. Hij gaat ook regelmatig uit met een clubje jongens en vindt dat gezellig. Hierin ligt ook niet de oorzaak van zijn tegenvallende schoolresultaten.

De sessie daarna vind ik de tijd rijp voor een verdieping. Ik vraag de jongen om met Playmobil-poppetjes een beeld neer te zetten van zijn huidige gezinssituatie. Hij vindt het een leuke opdracht en zoekt als eerste een poppetje uit voor zijn vader. Dit poppetje wordt resoluut helemaal op de hoek van de tafel neergezet, met het gezicht weggedraaid van het midden. Daarna pakt hij een poppetje voor zichzelf. Dit figuurtje heeft hetzelfde formaat als zijn papa en wordt neergezet in het midden van de tafel. Daarna wordt zorgvuldig een poppetje voor zijn moeder uitgezocht. Ik ben benieuwd waar moeder een plek gaat krijgen. Uiteindelijk zet hij haar stijf naast zichzelf neer. Dan rest er nog één gezinslid; het jongere zusje. Voor haar kiest hij een klein Playmobil-poppetje en zij wordt schuin achter hem zelf gepositioneerd.

Ik vraag hem naar de uitleg van dit beeld. Hij vertelt dat zijn vader naar het buitenland is vertrokken toen hij zeven jaar was. In het begin bezocht vader zijn gezin geregeld, maar op dat moment heeft hij zijn vader al 2,5 jaar niet gezien. Hij schampert dat zijn vader hem wel eens belt maar dat het altijd over onbenullige zaken gaat. Op mijn vraag of hij teleurgesteld is in het contact met zijn vader haalt hij zijn schouders op. Hij vertelt wel enthousiast over zijn moeder. Zij is zeer zorgzaam en betrokken. De jongen is dan ook heel blij met de relatie met zijn moeder. Hij heeft ook een hecht contact met zijn jongere zus.
Zijn opmerkingen roepen allerlei vragen bij mij op en ik verzoek de jongen om deze situatie eens op de grond neer te leggen met vloertegels. Wij kunnen dan verder onderzoeken hoe de gezinsleden zich onderling tot elkaar verhouden. De jongen aarzelt en vindt het maar een vreemde opdracht. Toch wint zijn nieuwsgierigheid en hij legt zijn ‘familieleden’ neer op de grond.

Daarna geef ik aan dat hij op zijn eigen tegel mag gaan staan. Dit doet hij. Hij wiebelt wat heen en weer en kijkt mij onzeker aan. Ik vraag hem wat hij voelt en wat er in hem opkomt tegenover zijn familieleden. Hij concentreert zich en ik zie dat er iets in zijn lichaamstaal verandert. Hij richt zich opeens op en schreeuwt bijna tegen de tegel van zijn vader: ‘Waarom kom jij eigenlijk zo weinig langs? Ben je ons soms vergeten of zo? Dat is toch niet normaal!’ Hij schrikt een beetje van zijn uitval maar ik knik geruststellend. Blijkbaar is dit het gevoel dat diep in zijn onderbewustzijn verstopt zit. Hij ademt eens diep in en draait zich richting de tegel van zijn moeder. Tegen haar zegt hij: ‘Mama, hoe ga je dat doen zonder mij?’ Tenslotte kijkt hij naar zijn zusje. Voor haar heeft hij een geruststellende boodschap: ‘Ik blijf je beschermen hoor.’
Onder de indruk van zijn eigen reacties gaat hij zitten. In de nabespreking realiseert hij zich opeens dat hij zich bijzonder verantwoordelijk voelt voor zijn moeder en zusje. Diep van binnen is hij bang dat zijn moeder en zusje het niet gaan redden zonder hem. Als hij zijn diploma haalt, gaat hij immers op kamers wonen in een andere stad.

Ik leg hem uit dat hij zonder het te weten de rol van zijn vader heeft overgenomen. Vanuit loyaliteit naar zijn moeder heeft hij haar willen helpen en ondersteunen. Maar nu is de tijd gekomen om voor zichzelf te kiezen. Als jongvolwassene is het je opdracht om je los te maken van je ouders en je eigen weg te gaan bewandelen. Hij mag dat gaan doen in het vertrouwen dat zijn moeder prima in staat is haar eigen leven te leiden… Diep nadenkend verlaat hij de ruimte.
Vier maanden later krijg ik een WhatsApp-berichtje. ‘Yes, ik ben geslaagd. Na de vakantie begin ik in Utrecht aan mijn vervolgopleiding.’
Elke keer weer ben ik gefascineerd door de onzichtbare lijntjes tussen ouders en kinderen. Dit levert veel liefde en verbinding op. En soms? Soms werken ze belemmerend…